fiscal.am-ի բաց հարցերը

Այս էջը գրվում է այն ժամանակ, երբ fiscal.am-ի համար հանրային հետքը կորում է։ Մենք փորձում ենք յուրաքանչյուր փաստ սույն կայքում հղել հիմնաղբյուրին՝ որոշման, հրամանի, ՊԵԿ-ի հրապարակած ցանկի։ Երբ նման աղբյուրը հանրությանը հասանելի չէ, մենք նախընտրում ենք բացակա օղակը բացահայտ նշել, քան փակել վստահ ենթադրությամբ։ Ստորև՝ ընթացիկ ցանկը. ինչ է մեզ պակասում, որտեղ է դա հայտնվում կայքում, ինչ ենք արդեն փորձել, ու ինչը կփակի հարցը։

Եթե սրանցից որևէ մեկը ձեր ամենօրյա աշխատանքային համատեքստն է — դուք դիմում եք ՊԵԿ-ին, տեսնում եք ներքին ցանկերը, գործ ունեք G-Solutions-ի հետ անձամբ — և կարող եք պատմել, թե իրականում ինչպես է — գրեք մեզ։ Մենք կթարմացնենք համապատասխան էջը և կհանենք գրառումն այս ցանկից, շնորհակալությամբ։

1. «Ջի Սոլյուշնս» ՊՈԱԿ-ի (G-Solutions) հասցեն

Որտեղ է հայտնվում։ Մոդելի հաստատման էջը մատակարարներին հանձնարարում է առձեռն ներկայացնել յուրաքանչյուր մոդելի 2 ֆիզիկական փորձանմուշը G-Solutions-ին, սակայն կոնկրետ հասցե չի տրամադրում։ Տեղեկատու էջում ևս իրավաբանական հասցեն բացակայում է։

Ինչ ենք փորձել։ Ուղիղ որոնումներ src.am-ում, e-register.am-ում, e-gov.am-ում, gov.am-ում, spyur.am-ում, azdarar.am-ում. հայերեն և անգլերեն տարբերակներ. arlis.am-ի լրիվ-տեքստ որոնում։

Ինչը կփակի հարցը։ ՊԵԿ-ի սեփական ՊՈԱԿ-ների տեղեկատու էջը (եթե կա). 2024 թվականի ստեղծող կառավարության որոշման տեքստը (եթե այնտեղ նշված է իրավաբանական հասցեն). G-Solutions-ի e-register.moj.am պրոֆիլը՝ ՀՎՀՀ-ով գտնելուց հետո։

2. ՊԵԿ-ի ՀԴՄ-ի աշխատանքային խմբի ընթացիկ կազմը

Որտեղ է հայտնվում։ Մոդելի հաստատման էջը նկարագրում է աշխատանքային խումբը, որը գնահատում է նոր մոդելները։ Այն մշտական է (ոչ ad-hoc) և նշանակվում է ՊԵԿ նախագահի առանձին հրամանով, բայց ընթացիկ անվանական կազմը մեր մոտ չկա։

Ինչ ենք փորձել։ src.am-ի «Ներքին իրավական ակտեր» բաժին, հենց N 812-Լ-ը (որը հղվում է նշանակող հրամանին, բայց անունները չի թվարկում)։

Ինչը կփակի հարցը։ Հենց այդ ՊԵԿ նախագահի առանձին հրամանը՝ աշխատանքային խումբը նշանակելու մասին. հավանաբար առանձին N __-Լ հրաման, թերևս պարբերաբար վերաթողարկվող։ ՊԵԿ-ը երբեմն անդամներին նշում է մամլո հաղորդագրություններում նշանակման ժամանակ։

3. «Ջի Սոլյուշնս» ՊՈԱԿ-ի ստեղծող կառավարության որոշման համարը

Որտեղ է հայտնվում։ Տեղեկատու էջում ստեղծող ակտում ներկայումս դրված է ՊԵԿ նախագահի կանոնադրությունը հաստատելու հրամանը՝ N 321-Լ (2024 թվականի մարտի 21) — որովհետև հենց դա մենք կարող ենք ուղղակիորեն ստուգել։ Ավելի վաղ կառավարության որոշումը, որով ՊՈԱԿ-ը իրավաբանորեն ստեղծվեց (կանոնադրության հաստատումից մի քանի շաբաթ առաջ), մենք չենք կարողացել կապել կոնկրետ համարի հետ հիմնաղբյուրներով։

Ինչ ենք փորձել։ arlis.am-ի որոնում, e-gov.am-ի որոշումների որոնում համարով+տարով+տառով, gov.am-ի որոշումներ, primeminister.am-ի 2024 թվականի փետրվարի կառավարության նիստերի մամլո հաղորդագրություններ։

Մոտ էինք։ Որոնման ամփոփումը նշել է N 258-Ա՝ 2024 թվականի փետրվարի 23-ից. ակտը ինքնին ուղղակի ստուգման համար ստանալ չենք կարողացել, ուստի էջում այն չենք նշում։

Ինչը կփակի հարցը։ 2024 թվականի փետրվարի 23-ի կառավարության նիստի օրակարգը կամ որոշումների ցանկը՝ ակտի տեքստի հղումով, կամ ուղիղ arlis.am-ի էջ։

4. Կա՞ արդյոք ՊԵԿ նախագահի առանձին հրաման սպասարկողների մասին

Որտեղ է հայտնվում։ Դառնալ լիազորված ՀԴՄ սպասարկող կազմակերպություն էջի ողջ ենթադրությունը հենց այն է, որ N 812-Լ-ի համարժեք — բայց սպասարկողների գրանցման մասին — հետևում է Կառավարության N 1976-Ն որոշումից, սակայն src.am-ի «Ներքին իրավական ակտեր» ինդեքսում չի հայտնվում։

Ինչ ենք փորձել։ src.am-ի լրիվ-տեքստ որոնում, arlis.am, irtek.am, մի քանի հայերեն տարբերակ։

Մոտեցել ենք։ Internet Archive-ի միջոցով petekamutner.am-ի արխիվից վերականգնեցինք ՊԵԿ-ի սպասարկողների ցանկի չորս պատմական PDF-ներ (2018archive, 2020 թվականի նոյեմբերarchive, 2021 թվականի մարտarchive, 2021 թվականի օգոստոսarchive)։ Չորս փաստաթղթերն էլ բացի շապիկի, նախաբանի և ստորագրության — մերկ ցանկեր են. ոչ մեկը որպես իրավական հիմք չի վկայակոչում նախագահի հրամանի համար։ Ուժեղ բացասական ապացույց է այն մասին, որ N 812-Լ-ի ձևով առանձին նորմատիվ ակտ պարզապես չկա — հրապարակվող ցանկերը հենց դրանք են ձևական արտեֆակտը։ Նկարագրված է «Ինչպես ձևավորվեց ՀԴՄ սերտիֆիկացումը» էջում։

Ինչը վերջնականապես կփակի հարցը։ ՊԵԿ-ի գրավոր պարտադիր պատասխան՝ պարզաբանումների պաշտոնական պորտալի միջոցով — որպեսզի հաստատվի, որ սա ոչ թե թերի հանրային բացահայտման հետևանք է, այլ՝ իրողություն։

5. ՊԵԿ-ի ՀԴՄ-ի գրանցման ընթացիկ ձևերի կոդերը (U6-ի ժառանգները)

Որտեղ է հայտնվում։ Բառարանի U6 ձևի գրառումը նշում է, որ ՊԵԿ-ը պարբերաբար փոխում է ձևերի կոդերն ու դաշտերը. ընթացիկ կոդերի մաքուր հանրային ցանկ մեր մոտ չկա։

Ինչ ենք փորձել։ file-online.taxservice.am — գործող ձևերի ձևանմուշները հասանելի են միայն մուտքից հետո. ՊԵԿ-ի հանրային էջերը դրանք չեն թվարկում։

Ինչը կփակի հարցը։ Անձնական կաբինետի ձևերի ընթացիկ կատալոգի սքրինշոթ, կամ ՊԵԿ-ի փաստաթուղթ, որը թվարկում է 2026-ին գործող ՀԴՄ-գրանցման ձևերի կոդերը։

6. Ով է գրում OEM firmware-ի հայկական ֆիսկալ պրոտոկոլի ադապտացիան

Որտեղ է հայտնվում։ Նույն ՀԴՄ մոդելների էջում։ Բոլոր սարքավորման մոդելների Ծրագիր տողում գրված է «վաճառողի firmware. ով է գրում հայկական ֆիսկալ պրոտոկոլի ադապտացիան՝ հանրությանը հայտնի չէ»։ Սա սովորաբար OEM-ից տարբեր սուբյեկտ է. կամ OEM-ն ինքն է գրում հայկական շուկայի համար, կամ տեղական եզրակացության կրողը, կամ կողմնակի ինտեգրատորը։ Կարևոր է հասկանալու համար, ո՞ր վաճառողներն ունեն սեփական ինժեներական կազմ, և որո՞նք են զուտ դիստրիբյուտորներ։

Ինչ ենք փորձել։ Վաճառողների ապրանքի նկարագրությունները, ARMEPS պայմանագրերը, թափուր աշխատատեղերը — ոչ մի աղբյուր ուղղակի չի նշում ադապտացիայի հեղինակին։

Ինչը կփակի հարցը։ ՊԵԿ-ի գրավոր պատասխան պարզաբանումների պորտալի միջոցով, կամ վաճառողների կողմից արտադրանքի էջում ինտեգրման թիմի անվան հրապարակում։

7. Երբ իրականում փակվեց կտրոնի դարձերեսի վիճակահանությունը

ՀԴՄ կտրոնի դարձերեսի վիճակահանությունը ծայրից ծայր փաստաթղթավորված է իր 2008 թվականի ստեղծումից (N 1330-Ν) մինչև 2014 թվականի K-Telecom-ի (VivaCell-MTS) մրցույթի պարգևումը, բայց դրա դադարեցումը մեզ հասանելի հանրային գրառումներում բացակայում է։ Գործող տեխնիկական պահանջների որոշումը՝ 2020 թվականի N 1976-Ν, դրա մասին որևէ բան չի հիշատակում. Հայաստանի գործող հարկային-տեղեկատու կայքերը նույնպես. 2014 թվականի մրցանակային խմբաքանակը վերջավոր էր։ Բայց մենք չենք կարող մատնանշել կոնկրետ որոշում, որով չեղարկվում է 2013 թվականի N 891-Ν-ը, ոչ էլ հաստատել՝ արդյոք ծրագիրը փակվել է անգործության, թե ֆորմալ չեղարկման միջոցով։

Ինչը կփակի հարցը։ Հղում որոշման, որով չեղարկվում է N 891-Ν-ը, կամ ՊԵԿ-ի գրավոր պատասխան, որով հաստատվում է, որ օպերացիոն ծրագիրը ավարտվել է — ֆորմալ ամսաթվով։

8. Փոխանակման կետերը կրկնակի՞ են ֆիսկալավորվում, թե՞ ապրում են ամբողջովին ՊԵԿ-ի ՀԴՄ ռեժիմից դուրս

Որտեղ է հայտնվում։ ՀԴՄ-ի մյուս ռեժիմը էջը փաստաթղթավորում է, որ 2005 թվականից Կենտրոնական բանկը, ոչ թե ՊԵԿ-ը, սահմանում է սարքավորման հաստատման ընթացակարգը (ԿԲ խորհրդի 2005 թվականի մարտի 3-ի N 90-Ν որոշում) լիցենզավորված փոխանակման կետերի համար։ ԿԲ Կանոնակարգ 10-ը (N 138-Ν, 2007 թվականի մայիսի 15) ամեն փոխանակման կետից պահանջում է «համակարգչային սարքավորում և/կամ ՀԴՄ»։ Հանրային գրառումից պարզ չէ՝ լիցենզավորված փոխանակման կետի ՀԴՄ-ն նաև ՊԵԿ-ում է ֆիսկալավորվում (կրում է երկու կարգավորիչ գլխարկ), թե Հարկային օրենսգրքի 380-381 հոդվածների ֆինանսական գործառնության ազատումները նշանակում են, որ այն ապրում է ամբողջովին ՊԵԿ-ի ՀԴՄ ռեժիմից դուրս։

Ինչ ենք փորձել։ Հարկային օրենսգրքի ՀԴՄ-ից ազատման հոդվածները. Կանոնակարգ 10-ի տեքստը arlis.am-ում. accountant.am-ի Q&A-ն FX լիցենզավորման մասին. ԿԲ-ի փոխանակման կետերի հին landing-page-ը և հանրային լիցենզավորման ուղեցույցի PDF-ը. ԿԲ խորհրդի 444-Ն (2005), 138-Ն (2007), 181-Ն (2016) որոշումները։

Ինչը կփակի հարցը։ ՊԵԿ-ի գրավոր պատասխան պարզաբանումների պորտալի միջոցով այն մասին, թե ԿԲ-ի կողմից N 90-Ն-ով հաստատված սարքավորումը պահանջում է նաև ՊԵԿ-ում ֆիսկալ գրանցում. կամ ԿԲ-ի պատասխան, որով հաստատվում է, որ սարքավորման FX-հաշվետվությունը (ձև 13 էլեկտրոնային գրանցման մատյանը) ամբողջովին առանձին է ՊԵԿ-ի ֆիսկալ հոսքից։

9. ԿԲ N 90-Ν որոշման բառացի գործող տեքստը

Որտեղ է հայտնվում։ Նույն էջը։ N 90-Ν-ի անվանումը, ամսաթիվը և հեղինակը մեզ հաստատված են մի քանի երկրորդական մեջբերումներից (ներառյալ Կանոնակարգ 10-ի 15-րդ հոդվածը), և գիտենք, որ այն դեռ գործառնական հղումներ ունի Կանոնակարգ 10-ի վերջին փոփոխությամբ (N 181-Ν, 2016 թվականի հոկտեմբերի 25) տվյալներով։ Մեզ չի հաջողվել ստանալ բուն հոդվածական տեքստը — arlis.am-ի այս որոշման PDF-ը առանց տառատեսակների է, ստանդարտ արդյունահանումը չի աշխատում։

Ինչը կփակի հարցը։ Հոդվածական տեքստ՝ ուղղակիորեն arlis.am-ից (մաքուր վերարտադրված PDF), կամ ԿԲ-ի սեփական հրապարակումից, կամ ԿԲ-ի պատասխան, որով հաստատվում է՝ արդյոք N 90-Ν-ը ֆորմալ կերպով փոխարինվել է 2016 թվականից հետո որևէ ավելի ուշ ակտով։

10. Արդյոք ԿԲ-ն վարում է հաստատված FX-սարքավորման հանրային ցանկ

Որտեղ է հայտնվում։ Նույն էջը։ ՊԵԿ-ը հրապարակում է հաստատված ՀԴՄ մոդելների ցանկը բացահայտ src.am-ում. ԿԲ-ի համարժեքը (եթե կա) տեսանելի չէ arlis.am-ի և cba.am-ի այն հանրային էջերից, որոնք կարողացանք ստանալ։

Ինչ ենք փորձել։ old.cba.am-ի փոխանակման կետերի էջը. ԿԲ-ի հրապարակումների ինդեքսը. ԿԲ խորհրդի որոշումների ինդեքսը. arlis-ի որոնումը։

Ինչը կփակի հարցը։ ԿԲ-ի ուղղակի պատասխան՝ արդյոք N 90-Ն-ով սարք-առ-սարք հաստատումը գրանցվում է առանձին հանրային ռեեստրի դեմ. կամ հղում այդ ռեեստրին, եթե այն հրապարակվում է։

11. «ՀԴՄ ներդրման գրասենյակ» ՊՈԱԿ-ի տնօրեններն 2012-2021-ի ընթացքում

Որտեղ է հայտնվում։ Գագիկ Մուրադյանի պրոֆիլը փաստաթղթավորում է մեկ տնօրեն, հաստատված մեկ պահի (2013 թվականի օգոստոս), առանց կենսագրական խորության։ Նույն ՊՈԱԿ-ը կարգավորիչի շղթայում ներկայացված է որպես ինստիտուցիոնալ cross-domain մարմին, որի 9-ամյա կյանքը (2012 նոյեմբեր – 2021 դեկտեմբեր) ընդգրկում էր վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի օրոք հիմնադրումը, 2019 թվականի փետրվարի ազատականացումը ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանի օրոք և 2021 թվականի դեկտեմբերի լուծարումը։ Չգիտենք, ով էր ՊՈԱԿ-ի տնօրեն երկու առանցքային պահերից որևէ մեկում, և արդյոք Մուրադյանը դեռ պաշտոնում էր։

Ինչ ենք փորձել։ Deep-research անցումը (98 sub-գործակալ, 16 աղբյուր) գտել է միայն 2013 թվականի օգոստոսին Մուրադյանի և տնօրինության կապը Hetq-ում։ Մամուլի ավելի լայն արխիվները (Aravot, Armenpress, Shamshyan, Hhpress) ծածկում են ինստիտուցիոնալ իրադարձությունները, բայց տնօրեն չեն անվանում։

Ինչը կփակի հարցը։ Ուղղակի որոնում azdarar.am-ում (պետական տեղեկագիր, որտեղ հրապարակվում են ՊՈԱԿ-ի տնօրենների նշանակման / ազատման որոշումները). 2012 թվականի նոյեմբերի 8-ի N 1419-Ν հիմնադիր որոշման տեքստը և 2021 թվականի դեկտեմբերի լուծարման որոշման տեքստը arlis.am-ում. ՊՈԱԿ-ի իրավաբանական անձի պրոֆիլը e-register.moj.am-ում, եթե այն պարունակում է տնօրենների պատմություն։

12. ՊՈԱԿ-ի լուծարում. ներված միջնորդավճարների թիվը

Որտեղ է հայտնվում։ ՊՈԱԿ-ի գրառումը ասում է, որ 2021 թվականի դեկտեմբերի լուծարման որոշմամբ ներվել է ~192 մլն դրամ չվճարված միջնորդավճար։ Մեր deep-research անցումը հայտնաբերել է այլ թիվ՝ 145.29 մլն դրամ տույժեր, հաշվարկված 2021 թվականի հոկտեմբերի 12-ի դրությամբ, ՀԴՄ-ների տեխնիկական սպասարկում իրականացնող կազմակերպությունների մոտ, Shamshyan-ի լուծարման լուսաբանման համաձայն։

Ինչու է կարևոր։ Այս երկու թվերը կարող են երկուսն էլ ճիշտ լինել — նկարագրում են տարբեր բաներ (ներված ՊՈԱԿ-ի միջնորդավճարներ ընդդեմ արտաքին սպասարկող կազմակերպությունների տույժերի) — կամ դրանցից մեկը սխալ է։ Մինչև որ կարդանք լուծարման որոշման տեքստն ուղղակիորեն, անհամապատասխանությունը պետք է տեսանելի մնա։

Ինչը կփակի հարցը։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 30-ի լուծարման որոշման տեքստը arlis.am-ում (որոշման համարը նույնպես դեռ չենք տեղայնացրել), իր հավելվածով, որը թվարկում է կոնկրետ ներված պարտքային դիրքերը։

Ինչպես է վարվում այս ցանկը

Երբ մենք փակում ենք գրառումը, թարմացնում ենք համապատասխան էջը և գրառումը հանում ենք այս ցանկից։ Երբ հետազոտության ընթացքում նոր բացակա օղակ է հայտնվում, ավելացնում ենք։ Ցանկը պետք է կարճ լինի։ Եթե այդպես չէ, ուրեմն կամ մենք ընթանում ենք ավելի արագ, քան պետք է, կամ ինչ-որ մեկը հենց նոր մեզ շատ օգնություն ուղարկեց։