Գագիկ Մուրադյան — «ՀԴՄ ներդրման գրասենյակ» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն (հաստատված 2013)

2013 թվականի օգոստոսի մերժման պահը

2013 թվականի օգոստոսի 2-ին Hetq-ը հրապարակեց հետաքննություն այն մասին, թե ինչպես է ՊՈԱԿ-ը խոշոր հարկ վճարողներին վաճառում նոր սերնդի ՀԴՄ-ները 369 600 դրամով — հենց պետության կողմից սահմանված կարգավորված գին։ Թղթակիցը որպես տնօրեն Մուրադյանին տվեց ակնհայտ հարցը. ինչ էր ՊՈԱԿ-ը իրականում վճարում այս սարքերի ներկրման համար։ Մուրադյանի պատասխանը բառացի էր՝ **«Եթե նույնիսկ տեղեկություն էլ ունեմ, իհարկե չեմ ասի»**։ Մի քանի շաբաթ անց, երբ ՊՈԱԿ-ին թույլատրվեց նույն պարտադիր գնման սխեման տարածել ՓՄՁ-ների վրա, Hetq-ի շարունակական հոդվածը այդ ընդլայնումը որակեց որպես «առանց որևէ իրավական հիմքի», նշելով, որ ՓՄՁ-ի վերաբերյալ որոշումը բաց է թողել խոշոր հարկատուների դեպքում օգտագործված փոխհատուցման հիմնավորումը։ Մեջբերումը մեկ նախադասությունում բռնում է ՊՈԱԿ-ի ինստիտուցիոնալ դիզայնում ներդրված շահերի բախումը. երբ կարգավորիչը ՆՈՒՅՆ վաճառողն է, կարգավորիչը կարող է հրաժարվել թափանցիկության հարցերից, որոնք հակառակ դեպքում վաճառողը պետք է պատասխաներ։

• Hetq, 2013 թվականի օգոստոսի 2 — սկզբնական հետաքննություն — hetq.am
• Hetq շարունակություն — ՓՄՁ-ի ընդլայնումը որակված է որպես «առանց իրավական հիմքի» — hetq.am

Ինչու է այս նիհար պրոֆիլը ընդհանրապես կայքում. ՊՈԱԿ-ի cross-domain երկընտրանքը

fiscal.am-ը անձնական պրոֆիլներ վարում է այնտեղ, որտեղ մարդու հանրային դերը լուսաբանում է կարգավորիչ էկոհամակարգը։ Այս կայքի մյուս անձանց էջերի մեծ մասը՝ ավագ կարգավորիչներ են (ՊԵԿ-ի գործող և նախկին նախագահներ) կամ առևտրային կողմի ղեկավարներ (Ralph Yirikian, VivaCell-MTS-ի երկարատև GM)։ Մուրադյանն առաջին պրոֆիլն է, որտեղ ինստիտուցիոնալ կառուցվածքն ինքն էր մարդուն inherently cross-domain դարձնում։ Նրա ղեկավարած ՊՈԱԿ-ն ունեցել է իր հիմնադիր N 1419-Ն որոշման մեջ ներդրված կրկնակի մանդատ. սերտիֆիկացնել ՀԴՄ մոդելները (կարգավորիչ գործառույթ) ԵՎ ներկրել, վաճառել, սպասարկել դրանք հարկ վճարողներին (շուկայական մասնակցի գործառույթ)։ Ինը տարի մեկ գրասենյակը երկուսն էլ էր անում։ Հակամարտությունը կողմնակի էֆեկտ չէր. դա դիզայնն էր։ Ով էլ ղեկավարել է այդ ՊՈԱԿ-ը ցանկացած պահի, միաժամանակ եղել է ՀԴՄ ոլորտի գլխավոր կարգավորիչը և դրա ամենախոշոր վաճառողը։ 2019 թվականի ազատականացումը կրճատել է շուկայական դերը, 2021 թվականի դեկտեմբերի լուծարումը ամբողջությամբ փակել է գրասենյակը — երկու քայլերն էլ բացահայտ ընդունում, որ cross-domain դիզայնը անհավասարակշիռ էր։ Մուրադյանը 2013-ին, թափանցիկության հարցին հրաժարվող, այդ անհավասարակշռության սառեցված կադրն է։

• fiscal.am — ՊՈԱԿ-ի գրառումը կարգավորիչի շղթայում — fiscal.am
• fiscal.am — ինչպես ձևավորվեց ՀԴՄ-ի սերտիֆիկացումը (ՊՈԱԿ-ի դարաշրջան) — fiscal.am

Բաց հարցեր այս պրոֆիլի վերաբերյալ

Ազնվորեն թվարկում ենք, որպեսզի ապագա ներդրողը կարողանա լրացնել։ **1.** Երբ է Մուրադյանը նշանակվել տնօրեն։ ՊՈԱԿ-ը ստեղծվել է 2012 թվականի նոյեմբերի 8-ի N 1419-Ν որոշմամբ. տնօրինությունը սովորաբար նշանակվում է վարչապետի կամ կառավարության առանձին որոշմամբ։ Մենք չենք կարողացել գտնել այդ որոշումը։ **2.** Երբ է ավարտվել նրա տնօրինությունը։ Արդյոք նա դեռ տնօրեն էր 2019 թվականի փետրվար-մարտի ազատականացման ժամանակ, թե արդեն փոխարինվել էր։ Արդյոք նա տնօրեն էր 2021 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, երբ ՊՈԱԿ-ը լուծարվեց։ **3.** Կենսագրական գրառում. ծննդյան տարեթիվ, կրթություն, ազգային/տարածաշրջանային ծագում, մինչ-2013 կարիերա — մեզ հասանելի հանրային գրառման մեջ ոչինչ չկա։ **4.** Հետ-ՊՈԱԿ ուղին. գնացե՞լ է մասնավոր ՀԴՄ սեկտոր (կարգավորիչ-→-բիզնես պարուսակի կրիտիկական հարցը), այլ պետական ՊՈԱԿ, ետ դեպի կառավարություն, թե՞ ոլորտից դուրս։ **5.** Արդյոք եղել են ՊՈԱԿ-ի այլ անվանված տնօրեններ իր 2012-2021 կյանքի ընթացքում։ 9-ամյա ՊՈԱԿ-ը սովորաբար անցնում է 2-4 տնօրենների միջով. մենք հաստատել ենք մեկին։ Դեռ չօգտագործված առաջնային աղբյուրներ՝ azdarar.am պետական տեղեկագիր (որտեղ հրապարակվում են նշանակման որոշումները), arlis.am-ի որոշումների տեքստերը (հիմնադիր N 1419-Ν և 2021 թվականի դեկտեմբերի լուծարման), e-register.moj.am-ի ՊՈԱԿ-ի իրավաբանական անձի պրոֆիլը, և petekamutner.am-ի ՊԵԿ-հայտարարությունների Wayback Machine դրոշմները։