Ի՞նչ է ֆիսկալիզացիան Հայաստանում

Եթե ձեր հաշվապահը կամ Պետական եկամուտների կոմիտեն հենց նոր ասել է, որ ձեզ պետք է դրամարկղ, և չեք հասկանում՝ ինչի մասին է խոսքը, այս էջը ձեզ համար է։

Ի՞նչ է իրականում նշանակում «ֆիսկալիզացիա»

Երբ ինչ-որ բան վաճառում եք՝ սուրճ, մազերի կտրում, ծրագրային ապահովման բաժանորդագրություն, և գումար եք վերցնում դրա համար, պետությունն ուզում է իմանալ, որ վաճառքը կայացավ։ Ոչ թե այն պատճառով, որ ձեզ չի վստահում, այլ որովհետև այդ տեղեկությունն օգտագործվում է հարկերի հաշվարկի, ԱԱՀ-ի համեմատման, սպառողների իրավունքների պաշտպանության և վիճակագրության համար։

Ֆիսկալիզացիան համակարգն է, որն արձանագրում է յուրաքանչյուր առևտրային վաճառք և գրեթե իրական ժամանակում տեղեկացնում է Պետական եկամուտների կոմիտեին (ՊԵԿ): Հաճախորդը ստանում է կտրոն՝ եզակի նույնականացուցիչով և QR կոդով, իսկ ՊԵԿ-ը գործարքի գրառումը՝ վայրկյանների ընթացքում։ Այդ կտրոնը պարզապես թուղթ չէ, այլ ստուգելի, պետականորեն գրանցված փաստ։

Օրենքի համար անկարևոր է, թե կտրոնը տպել է ֆիզիկական դրամարկղը, թե այն ստեղծել է մատակարարի սերվերում աշխատող ծրագիրը։ Կարևոր է, որ այն ֆիսկալ է՝ գրանցված, ստորագրված և ուղարկված։

Ինչու այն գոյություն ունի

Կարճ պատասխան՝ այն շատ դժվարացնում է հարկերից խուսափելը և շատ հեշտացնում վաճառողի հետ վեճերը։ Ավելի մանրամասն՝ չորս շերտ.

• Հարկերի ճշգրտություն։ Առանց իրական ժամանակում փոխանցման բիզնեսը ինքն է հաշվետվություն ներկայացնում ամսական կամ եռամսյակային կտրվածքով, և «մոռացված» գործարքների համար տարածք է մնում։ Ֆիսկալիզացիան այդ տարածքը փակում է։
• Սպառողների պաշտպանություն։ Յուրաքանչյուր ֆիսկալ կտրոն կարելի է ստուգել առցանց, գնորդն ունի գնման ապացույց, որը չի կարող կեղծվել, և կարող է լուծել վեճն անազնիվ վաճառողի հետ։
• Ապրանքների մակնշումը։ Երբ Հայաստանում վաճառվում են կարգավորվող ապրանքներ (դեղեր, որոշ ըմպելիքներ, կաթնամթերք), փաթեթի վրայի եզակի DataMatrix կոդը պետք է «մարվի» նույն ֆիսկալ ենթակառուցվածքով՝ վաճառքի պահին։ Առանց ֆիսկալիզացիայի մակնշումը չի աշխատում։
• Պետական վիճակագրություն։ Նախարարությունները և Կենտրոնական բանկը հենվում են ընդհանրացված ֆիսկալ տվյալների վրա՝ տնտեսությունը ոչ թե տարեկան, այլ ամսական կտրվածքով տեսնելու համար։

Կարող եք համաձայնել կամ չհամաձայնել այս նպատակների հետ, բայց դա այն շրջանակն է, որում աշխատում եք։

Ինչպես է կազմակերպված Հայաստանում

Մի քանի փաստ, որոնց վրա հենվում է մնացած պատկերը.

• Իրավական հիմքը՝ ՀՀ Հարկային օրենսգրքի 380 և 380.1 հոդվածները (ARLIS-ում): 380-ը՝ սարքային դրամարկղերի մասին, 380.1-ը՝ վիրտուալների։
• Կարգավորող մարմինը՝ Պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ), ռուսերեն՝ КГД, անգլերեն՝ SRC: Պորտալը՝ src.am.
• Յուրաքանչյուր սերտիֆիկացված դրամարկղ յուրաքանչյուր վաճառքի մասին ՊԵԿ-ին հաղորդում է այն պահին, երբ այն տեղի է ունենում, ոչ թե օրվա կամ ամսվա վերջում։
• Գրանցված դրամարկղը երկու տեսակի է. սարքային (ձեր վաճառքի կետի ֆիզիկական սարքը) կամ վիրտուալ (մատակարարի սերվերներում աշխատող API ծառայությունը)։ Իրավաբանական կշիռը նույնն է։
• Ոչ-ֆիսկալ կտրոն տրամադրելու կամ չգրանցված սարքով աշխատելու տուգանքները խորհրդանշական չեն. գործող գումարների ակնարկը՝ 416 հոդվածի էջում. հոդվածը հաճախ է փոփոխվում, այնպես որ նախքան որոշում ընդունելը՝ ստուգեք ARLIS-ի ընթացիկ խմբագրությունը:

Եթե էջում որևէ եզրույթ ծանոթ չէ, բառարանում կարճ բացատրություններ կան հապավումների և անվանումների համար։

Որտեղ է դա ազդում ձեր բիզնեսի վրա

Ֆիսկալիզացիան երևում է մեկ կոնկրետ պահին՝ վաճառքի պահին։ Անկախ նրանից՝ ձևակերպում եք առանձին դրամարկղի վրա, PoS հավելվածով տաբլետի վրա, ձեր կայքում վճարման ձևի միջոցով, թե կորպորատիվ հաճախորդին ուղարկվող հաշվի մեջ, ֆիսկալ քայլն այն պահն է, երբ կտրոնը գրանցվում է ՊԵԿ-ում։

Այդ պահը տարբեր տեսք ունի՝ կախված վաճառքի եղանակից.

• Մեկ դրամարկղով փոքր սրճարանն օգտագործում է սարքային ՀԴՄ։
• Օնլայն խանութը միանում է վիրտուալ ՀԴՄ API-ին և կտրոնը տրամադրում է ավտոմատ՝ վճարման պահին։
• Շուկան կարող է օգտագործել վիրտուալ ՀԴՄ վաճառողների անունից և կտրոնը վերադարձնել նրանց։
• Տաքսու վարորդը կարող է օգտվել My Tax Armenia հավելվածից՝ ՊԵԿ-ի սեփական լուծումը անհատ հարկ վճարողների համար։

Ինչպիսի ճանապարհ էլ ընտրեք, ՊԵԿ-ում գրանցումը, կտրոնի ձևաչափը և հարկային կշիռը նույնն են։

Որտեղ շարունակել

• Վստահ չե՞ք՝ ձեզ ընդհանրապես պետք է դրամարկղ։ Սկսեք որոշումների ծառից։
• Համեմատո՞ւմ եք սարքայինն ու վիրտուալը։ Տես՝ համեմատման հոդվածը։
• Կոնկրետ եզրո՞ւյթ եք փնտրում։ Բառարանը ամենաարագ ճանապարհն է։
• Ուզո՞ւմ եք օրենքը կարդալ բնագրով։ Հայաստանի Հարկային օրենսգիրքը կանոնական աղբյուրն է. ձեր բաժինը՝ 380 և 380.1 հոդվածները։